راهبردها و برنامه عمل ملی حفاظت از تالابهای جمهوری اسلامی ایران

راهبردها و برنامه عمل ملی حفاظت از تالابهای جمهوری اسلامی ایران


در جمهوری اسلامي ایران صدها تالاب وجود دارد 84 مورد آنها به عنوان تالابهای با اهمیت بین المللي شناخته شده است. از این تعداد 24 تالاب در فهرست تالابهای کنوانسیون رامسر قرار دارند. کنوانسیوني که در سال 1349 (1971) در رامسر به امضاء رسید.
به علت اثرات منفي فعالیت های گوناگون، بسیاری از تالابها که منابع بسیار مهمي برای طبیعت، برای اقتصاد، سلامتي، غذا، امنیت آب و گردشگری هستند رو به تخریب مي باشند. فعالیت های حفاظتي که تا کنون انجام شده اند به دلیل پراکندگي و ناکارآمدی نتوانسته اند مانع تخریب تالابها شده یا موجب کاهش تخریب ها شوند .
به منظور پاسخگویي به این شرایط وخیم، سازمان حفاظت محیط زیست و برنامه عمران ملل متحد با حمایت تسهیلات محیط زیست جهاني، پروژه ای را تعریف کردند تا نشان دهد چگونه رویکرد جدیدی به حفاظت از تالابها مي تواند به حفاظت از تنوع زیستي و نظام های سالم اکولوژیکي بیانجامد که توسط مردم مدیریت و بهره برداری خردمندانه شود. " پروژه حفاظت از تالابهای ایران" رویکرد اکوسیستمی را در سه تالاب ارومیه، پریشان، و شادگان بکار برده است. از مهمترین ویژگی‏های رویکردی این پروژه، ماهیت فرابخشي و مشارکتي بودن آن است تا نشان دهد چگونه ميتوان ضمن دستیابي به اهداف اکولوژیکي، اقتصادی و اجتماعي، به احیاء و حفاظت تالابها پرداخت.

رویکرد زیست بومي


پروژه در زیست بومهای مختلف و در مناطق متفاوت جهان مورد استفاده قرار گرفته است. رویکرد زیست بومی رویکرد زیست بومي، راهبردی برای مدیریت یکپارچه اراضي، آب، و منابع زنده است که حفاظت و بهره برداری پایدار را بنحو برابر اشاعه مي دهد. بنابراین، کاربرد رویکرد زیست بومي برای دستیابي به تعادل در اهداف سه گانه کنوانسیون تنوع زیستي، یعني حفاظت، بهره برداری پایدار، و شراکت منصفانه و برابر در منافع حاصل از استفاده از منابع ژنتیکي کمک رسان خواهد بود. به منظور بهره گیری از دستاوردها در سه تالاب انتخابي، سازمان حفاظت محیط زیست و طرح حفاظت از تالابهای ایران، نیاز به تدوین راهبرد و برنامه عمل ملي حفاظت از تالابها را شناسایي کردند. این راهبرد و برنامه عمل مي بایست استفاده از رویکرد زیست بومي را در تمامي تالابهای کشور الزامي کند بنحوی که آنها در آینده بصورت پایدار مدیریت شوند، تنوع زیستي حفاظت شود، و مردم بتوانند از نظامهای اکولوژیک سالم و مولد منتفع شوند. راهبرد و برنامه عمل مذکور لازم است ویژگیها و اهمیت تالابها و ارزشهای چندگانه آنها را برای جامعه معرفي کنند. برنامه عمل مي بایست رویکرد همکاری و تعاون را تسهیل کند و جهت گیری روشن و مجموعه اولویت ها را برای کلیه دستگاههای دولتي که فعالیت آنها بر تالابها اثر گذار مي باشد، مشخص نماید. این برنامه به ایجاد رویکرد یکپارچه برای مدیریت آب و اراضي کمک خواهد کرد. لازم است تالابها در بهبود وضعیت اجتماعي و اقتصادی کشور اثرداشته باشند. این راهبرد و برنامه عمل چارچوبي است که موارد زیر را تامین مي کند:
• چشم انداز روشن و بلند مدت برای تالابهای ایران
• تعیین اهداف کلي و شناسایي اقدامات اولویتداری که برای نائل شدن به اهداف لازم است در سطح ملي اتخاذ یا هدایت شوند