دانلود برنامه و بازی اندروید

مدیر ملی طرح حفاظت اتوسعه ناپایدار در حوضه آبریز تالاب ها، دلیل اصلی وضعیت کنونی تالاب های ایران است.

NPM KWCآقای مهندس ابوالفضل آبشت، در سال 1380 مدرک لیسانس خود را از دانشگاه مازندران، در رشته مهندسی آبخیزداری دریافت کردند. درسال 1382 و پس از زلزله بم ایشان به عنوان عضویک NGO بین المللی به نام Word Vision به بم اعزام شدند. پس از یک سال اقامت در بم و ارائه خدمات بازسازی، به مدت دو سال نیز بعنوان کارشناس درکمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، مشغول به کار شدند. سپس با دریافت بورس تحصیلی از کشور کره جنوبی، برای ادامه تحصیل در رشته "مدیریت بحران، پیشگیری و کاهش مخاطرات طبیعی" به انستیتو تکنو لوژی آسیا رفتند و بعد از خاتمه تحصیل به مدت دوسال نیز به عنوان پژوهشگر درزمینه "کاربرد تصاویر ماهواره ای و GIS در مدیریت بحران های طبیعی"در مرکز ژئو انفورماتیک انستیتو تکنولوژی آسیا در کشور تایلند فعالیت کردند. در همین مدت ایشان چندین مقاله در مورد کاربرد تصاویر ماهواره ای در مدیریت محیط زیست و خشکسالی منتشر و به برگزاری کارگاههای آموزشی و ظرفیت سازی برای کارشناسان منابع طبیعی، آب، محیط زیست و کشاورزی در کشورهای جنوب شرق آسیا نظیر تایلند، کامبوج، لائوس، اندونزی اقدام نمودند. ایشان پس از 4 سال تحصیل و کسب تجربه بین المللی در سال 2012 به ایران بازگشتند و به کار تدریس و انتقال این تجارب به کارشناسان کشورمان مشغول شدند. با توجه به اینکه اخیراً موضوع تالاب ها و مدیریت بحران در ایران خیلی جدی شده، از سه سال پیش از طرف سازمان ملل به ایشان ماموریت داده شد تا در پروژه مشترک بینUNDP و سازمان حفاظت از محیط زیست، در طرح حفاظت از تالاب های ایران فعالیت کنند که ابتدا به عنوان هماهنگ کننده سپس به عنوان معاون پروژه و از آغاز سال 2017 با سمت مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب های ایران مشغول فعالیت هستند.

در این شماره در باره حفاظت، احیا و مدیریت تالاب های ایران با آقای آبشت گفتگو می کنیم.

لطفاً تعریف علمی تالاب را توضیح بدهید؟

تعاریف بسیار زیادی برای تالاب وجود دارد. از منظر کنوانسیون رامسر "تالاب شامل مناطق مردابي، آب مانده، نم‌زارهاي سياه و باتلاقي، بركه‌ هاي مصنوعي يا طبيعي است كه به طور دايم يا موقت داراي آب ساكن يا روان، شيرين يا شور يا نيمه‌شور هستند. همچنین به مناطقي از سواحل دريا كه هنگام جذر حداکثری عمق آب آنها کمتر از 6 متر باشد نیز تالاب می گویند. در یک تعریف دیگر "تالاب منطقه ای است که خاك آن توسط آب هاي سطحي و زيرزميني، به صورت اشباع درآمده و در طي يك دوره تاریخی و شرايط عادي محيطي تشكيل شده و داراي توالي زيستي مي‌باشد. یعنی به آب انباشته شده در پشت سدها تالاب گفته نمی شود. تالاب ها داراي جوامعي از گياهان و جمعيت‌هايي از جانوران ويژه هستند كه امكان سازگاري با چنين نقاطي را دارند." تالاب ها از ارزش و اهميت زیادی برخوردارند که متاسفانه در کشور ما این ارزش تاکنون كمتر مورد بررسي قرار گرفته و از طرف مردم و مسئولان خیلی دیر شناخته شد. حتی در گذشته دیدگاه منفی نسبت به تالاب ها وجود داشت، چون معتقد بودند تالاب ها مکان های بی ارزش و حتی زیان باری هستند که محل رشد و نمو حشرات موذی، مثل پشه مالاریا و بسیار از آلودگی های زیست محیطی بوده و بهتر است خشكانده شوند، تا علاوه بر مصارف كشاورزي و درآمدزایی، از شر آنها نیز خلاص شويم. با همه تصورات غلطي كه درباره تالاب ها و ارزش و اهميت آنها وجود دارد، تحقيقات علمی در سطوح ملي و بين المللي، اهميت اقتصادي، اجتماعي و بوم‌شناختي تالاب ها را ارزیابی کرده و نشان می دهد تالاب ها يكي از مظاهر با ارزش و بسيار زيباي طبيعت هستند و به خاطر داشتن ويژگي ‌هاي منحصر به فرد داراي فوايد زیادی ازجمله تصفیه آب و هوا، تامین غذا، ذخیره کربن، تغذيه و تامين سفره ‌هاي آب زيرزميني و تثبیت ریزگرد ها می باشند. بعلاوه محيطي مناسب هستند برای زندگی بسياري از جانوران، گیاهان، پرندگان، ماهي‌ها و آبزياني كه حيات آنها فقط وابسته به تالاب ها است و در صورت از بین رفتن تالاب ها، زندگی و معیشت بسیاری از جوامع محلی وابسته به تالاب نیز در معرض خطر قرار خواهد گرفت.

در حال حاضر وضعیت تالاب های ایران در چه شرایطی است؟

در ایران بیش از 84 تالاب با اهمیت بین المللی وجود دارد. که از این تعداد 35 تالاب در غالب 24 منطقه به عنوان تالاب های بین‌المللی، در فهرست کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده. وسعت مناطق تالابی کشورمان مجموعاً 3 میلیون هکتار بوده که یک و نیم میلیون هکتار از آن در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. در حال حاضر6 تالاب بین المللی به لحاظ شرایط زیست ‌محیطی در وضعیت مطلوبی نبوده ودر لیست مونترو به عنوان تالاب های در معرض خطر قرار گرفته اند. دلیل خشک شدن تالاب ها را می‌توان کاهش نزولات جوی و بارندگی، توسعه بی رویه کشاورزی با حداقل راندمان مصرف آب، کاهش آب ورودی به تالاب ها از منابع آب سطحی و زیر زمینی، اجرای طرح‌های توسعه‌ای و زیربنایی بزرگ، مثل راهسازی، پتروشیمی، پالایشگاه در محدوده‌ های اثر گذار تالاب ها، شکار و صید غیر مجاز و بی رویه و برداشت علوفه و سایر محصولات تالابی بیش از حد توان تجدید پذیری تالاب دانست. البته وقتی یک تالاب کارکرد های خود را از دست می دهد و در مسیر خشک شدن و تخریب قرار می گیرد،نبایدفقط علت را در خود تالاب جستجو کرد، چراکه تالاب ها دارای سرچشمه هائی هستند که گاهی صدها کیلومتر دورتر قرار دارند. مثلاً علت بخشی از شرایط بحرانی کنونی دریاچه هامون را باید در خارج از مرزهای کشورجستجو کرد. در واقع شرایط بحرانی تالاب ها صرفاً مربوط به خود آنها نیست، بلکه مشکل به کل حوضه آبریز و هرآنچه در آن اتفاق می افتد مربوط می شود. به همین دلیل است که می گوییم تالاب ها آیینه تمام نمای رفتار ما انسانها در حوضه آبریز هستند. اگر حال تالاب خوب باشد، یعنی رفتارها و عملکرد ما درست بوده ولی اگر حال تالاب بد باشد، این بدان معنی است که رفتارها و عملکرد ما انسانها در حوضه آبریز اشتباه بوده است.

عامل اصلی تخریب تالاب های ایران چیست؟

توسعه ناپایدار در حوضه آبریز تالاب ها، دلیل اصلی وضعیت کنونی تالاب های ایران است. توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی، توسعه محیط زیست و البته توسعه سیاسی محورهای اصلی توسعه در هر جامعه را تشکیل می دهند. چنانچه این چهار محور همزمان و همگن توسعه پیدا کنند، می توان امیدوار بود که آن جامعه به توسعه پایدار دست پیدا خواهد کرد. ولی اگر یکی را فربه کنیم و باقی محورها را لاغر نگه داریم، در دراز مدت زیان خواهیم دید. مثلاً اگر تمام نیرو و امکانات یک کشور فقط بر روی توسعه اقتصادی متمرکز شود، شاید بتوان درکوتاه مدت به رفاه بیشتری دست پیدا کرد، ولی این رفاه ادامه دار نخواهد بود. مسلماً با توسعه بی رویه کشاورزی، صنایع و شهرنشینی می توان امکاناتی نظیر آب لوله کشی، برق، تلفن و خودروی شخصی را برای اکثریت اجتماع فراهم کرد، ولی اینگونه رفاه و توسعه فقط تا مدت محدودی دوام خواهد داشت. اگر به صورت همزمان وموازی توسعه محیط زیست اتفاق نیفتد و توسعه اقتصادی و رفاه حاصل از آن به قیمت تخریب محیط زیست بدست آید، یک روز می رسد که یک طوفان گرد و غبار و یا یک سیلاب، خواب را از چشم ها خواهد ربود و هر چه که رشته شده پنبه خواهد شد. نمونه ای از توسعه نا پایدار، بهره برداری بی رویه از منابع آب تجدید پذیر ایران است. مطابق با استانداردهای جهانی یک کشور در حال توسعه تنها می تواند از20 تا 40 درصد آب های تجدیدپذیر خود بهره برداری کند، تا توسعه اش پایدار شناخته شود. درکشور ما سال ها است که این رقم نزدیک به80 درصد از منابع آب تجدیدپذیر است، که این آب اضافی به نفع توسعه اقتصادی و دستیابی به رفاه سریع تر برداشت شده. از دیگر عوامل اصلی تخریب محیط زیست و تالاب ها باور کردن مرزهای سیاسی در امور مربوط به آب و محیط زیست است. مرزهای سیاسی هرگز منطبق و سازگار با توسعه و حفظ محیط زیست ایجاد نشده اند. عامل تخریب بسیاری از تالاب های داخلی از جمله تالاب گاوخونی که حوضه آبریز زاینده رود است، حوضه آبریز کارون، حوضه آبریز اترک و همچنین تالاب های فرامرزی نظیر هامون و هورالعظیم، در اثر همین مرزهای سیاسی و رقابتی است که برای بهره برداری هرچه بیشتر از منابع آب در حوضه آبریز، بین دو یا چند استان و یا کشور، اتفاق می افتد. برنده موقت این رقابت ناعادلانه غالباً بالادستی های حوضه آبریز هستند و بازنده اصلی نیز تالاب ها و مردمی هستند که زندگی و معیشت آنها به این تالاب ها وابسته است، که معمولاً در پایین دست حوضه های آبریز قرار گرفته اند. امروز یکی از بزرگترین چالشهای زیست محیطی منطقه خاورمیانه که گریبانگیر ایران، عراق، سوریه و دیگر کشورهای منطقه است، بحران سدهای غول پیکر کشور ترکیه، برای مهار آب دجله و فرات، در بالا دست این حوضه آبریز است.

پروژه بین المللی حفاظت از تالاب های ایران چه اهدافی دارد؟

زنگ خطر از بین رفتن تالاب های ایران از سالها قبل به صدا در آمد که مورد توجه سازمان ملل نیز قرار گرفت. تقریباً از 12 سال پیش این مجموعه شروع به کار کرد، تا تجربیات موفق سایر نقاط جهان، در حفظ و نجات تالاب ها را در اختیار ایران قرار دهد. طرح حفاظت از تالاب هاي ايران یک پروژه بین المللی است ازسال1384با حمايت برنامه عمران ملل متحد(UNDP) و تسهيلات محيط زيست جهاني(GEF) و سازمان حفاظت محيط زيست ایران، آغاز به کار کرد. طرح حفاظت از تالاب های ایران تلاش دارد با بکارگیری شیوه های توسعه پایدار و برنامه ریزی برای کل حوضه آبریز، فارغ از مرزهای سیاسی و با محوریت قرار دادن مرزهای زیست بومی، از تالاب های ایران حفاظت نموده و بهره برداری خردمندانه از خدمات و کارکردهای این اکوسیستم های ارزشمند را برای همگان، علی الخصوص جوامع محلی تسهیل نماید. مناسب ترین ارگانی که در این کار می توانست با این دو ارگان بین المللی مشترک کند، طبیعتاً سازمان حفاظت از محیط زیست ایران بود. طرح حفاظت از تالاب های ایران از ابتدا بنا داشت رویکرد مدیریتی جدیدی را به مجموعه نهادهائی که در حفاظت محیط زیست ایران موثر هستند ارائه کند. به همین دلیل فعالیت های این طرح را بر معرفی پایلوت، بومی سازی، استقرار و توسعه دستاوردها و تجربیات موفق بین المللی به منظور بهبود وضعیت حفاظت، احیا و بهره برداری خردمندانه از تالاب های کشور متمرکز نمود. استقرار رویکرد مشارکت مستقیم ذینفعان در تدوين واجرای برنامه هاي مديريت جامع تالاب هاي مهم كشور نیز از جمله اقدامات مهم این طرح به شمار می آید. در گذشته رویکرد غالب سازمان حفاظت از محیط زیست این بود که تالاب ها را به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام کند و در صورت امکان آنها را محصور نماید و با حضور محیط بانان و امکانات حفاظتی از آنها مراقبت کند و در نهایت به دنبال تصویب قوانین حفاظت از تالاب ها بود. طرح حفاظت از تالاب های ایران به عنوان یک پروژه بین المللی، تلاش کرد رویکرد زیست بومی و اکوسیستمی را در تالاب ها مستقر کند. این برنامه تلاش دارد نگاه صرفاً حفاظتی تالاب ها را به نگاه حفاظت توامان با بهره برداری خردمندانه و پایدار و مدیریت کل حوضه آبریز، با حضور کلیه دست اندرکاران و جوامع محلی تغییر دهد. دفتر تالاب ها ابتدا کار خود را با 3 پایلوت، یعنی دریاچه ارومیه، دریاچه شادگان و دریاچه پریشان آغاز کرد. برنامه های مدیریت جامع تالاب ها بدین شکل تهیه شدند که ابتدا تمامی ذینفعان کلیدی حوضه آبریز تالاب، شناسایی شدند، سپس از آنها دعوت شد تا مسائل و مشکلات تالاب ها را مورد بحث و گفتگو قرار دهند. جالب است که بدانید همین مقدار از کار یعنی برنامه ریزی مشارکتی برای حل مسائل و مشکلات مهم، برای اولین بار بود که در کشور ما اتفاق می افتاد. در گذشته اگر هم جلساتی برگزار می شد، عده ای در تهران می نشستند و مثلاً برای ارومیه تصمیم گیری می کردند. در صورتی که در روش ما، مشکلات در همان محل و با حضور افراد محلی شناسائی و برای آنها راه کار پیدا می شود. دست آورد مهم این روش این است که تصمیم به صورت جمعی گرفته می شود و چون افراد ذینفع، برنامه و تصمیمات را مال خود می دانند، پیگیری بیشتر و جدی تری نیز انجام می دهند، در نتیجه کار بسیار موثرتر می شود. البته فراموش نکنیم که هر طرحی که در جای خاصی نتیجه بخش است، ممکن است در جاهای دیگر موثر نباشد. پس ابتدا طرح ها باید در ابعاد کوچکتر بررسی می شد و آثار سود و زیان آن مشخص می گردید. با استفاده از 3 پایلوت اولیه ما توانستیم برای حدود 14 تالاب مهم کشور برنامه مدیریت جامع حوضه آبریز تهیه کنیم و برای 4 تالاب دیگر نیز فرایند تهیه و تدوین برنامه در حال انجام و پیگیری است. در این برنامه ها اولویت وظایف و اقدامات تمام دستگاه ها و جوامع ذینفع، در راستای حفظ و احیای تالاب و توسعه پایدار حوضه آبریز مشخص و معلوم شد. مشخص شد کدام سازمان چه کاری را باید انجام دهد. برنامه ریزی شد که در طول فرایند تهیه و تدوین برنامه های مدیریت جامع تالاب، افراد ذینفع در کارگاه های مشارکتی، با هم بحث و مشورت کنند و برای حل مشکلات راه حل پیشنهاد نمایند، تا از همان ابتدا افراد محلی در جلسات حضور داشته باشند و در فرایند برنامه ریزی نقش موثری ایفا کنند. در مراحل بعدی که ساختار برنامه تهیه می شود و توسط شورای برنامه ریزی و توسعه استان تصویب می گردد، باید کارگروه ها و کمیته هائی در سطوح استانی و محلی و حتی ملی شکل بگیرد تا مدیریت عملیات اجرای آغاز شود. از دیگر تجربیات موفقی که پایلوت آنها به تازگی در طرح حفاظت از تالاب های ایران آغاز شده، موضوع "تدوین طرح های کسب و کار" و "پرداخت برای خدمات اکوسیستمی" است. طرح های کسب و کار با هدف اشاعه و ترویج بهره برداری خردمندانه از خدمات و کارکردهای مناطق حفاظت شده تالابی و ایجاد اشتغال سبز برای جوامع محلی و بومی، در حال تهیه و تدوین است. ما معتقد هستیم چنانچه معیشت جوامع محلی و بومی با محیط زیست و تالاب گره بخورد، آنها خود به بهترین شکل ممکن از تالاب ها حفاظت کرده و اجازه هیچگونه تخریب و تجاوز را به کسی نخواهند داد. در حالت ایده آل از درآمدهای حاصل نیز می توان برای رشد، توسعه و حفاظت از مناطق تالابی استفاده کرد، تا این مناطق از منظر مالی مستقل شده و نیازی به بودجه ها و اعتبارات دولتی برای حفاظت نداشته باشند. این برنامه در 5 تالاب مهم کشور شامل کانی برازان در استان آذربایجان غربی، زریوار در استان کردستان، چغاخور در استان چهارمحال بختیاری، حله در استان بوشهر و شادگان در استان خوزستان در حال تهیه و تدوین است.

از اینکه وقت خود را در اختیار ما گذاشتید از شما متشکریم.

دعوت به همکاری

دعوت به همکاری

بسته ابزاری بکارگیری رویکرد زیست بومی در مدیریت جامع تالابها

بسته ابزاری بکارگیری رویکرد زیست بومی در مدیریت جامع تالابها